තොටගමුවේ ශ්රී රාහුල හිමි
තොටගමුවේ ශ්රී රාහුල හිමි යනු සිංහල සාහිත්යයේ මුදුන් මල්කඩකි. උන්වහන්සේගේ නිර්මාණ මඟහැර සිංහල සාහිත්යය පිළිබඳව සාකච්ඡා කළ නොහැක. උන්වහන්සේ පිළිබඳව ජනශ්රැතිවල කියවෙන කතාවක් මගේ මිතුරන් සමග බෙදා හදා ගන්නට සිතුවෙමි.
මේ
කතාන්තරය, රන්රෝස පොතේ එන
ෂෝන් ෂාමීට්ගේ හිතේ අට හැවිරිදි දැරිය සුසේන් වෙනුවෙන් ඉපදුනු කතා මෙන් දිගු කලක්
මා සිතේ රැඳී පවතින කතාන්තරයකි. මේ කතා මට පවසන ලද්දේ මීට වසර 10කට පෙර මිය ගිය මගේ මව විසිනි. ඇගේ
නම ඥානවතී නම් විය. ඇය ප්රායෝගික ඥානයෙන් සිය නමට සාධාරණයක් ඉටු කළ බව මම විශ්වාස
කරමි.
ඇගේ
කතාන්තර කීමේ ශූරතාව නිසාම තොටගමුවේ ශ්රී රාහුල හිමි මගේ මනසේ ඇඳී පවතින්නේ අතිශය
හිතුවක්කාර පුද්ගලයෙකු වශෙයෙනි. ඇය නිතරම මෙසේ කීවාය. “හිතුවක්කාර පුත්රයා ලෝකය
අළුත් කරයි”
පසුකාලයේ
ඇය රාහුල හිමි සම්බන්ධයෙන් ඇඟවූ මතය සනාථ කරන සාධයකයක් මා මාර්ටින් වික්රමසිංහගේ
සිංහල සාහිත්යොදය කතා නම් ග්රන්ථය කියවන විට මට හමුවිය. එහි මෙවැනි වාක්යයක්
ඇත.
“ඇතැම්
විට රහල් හිමිහු පෙර ගී කාව්යයන් බැන්ද ගිහියන් පසුබාමින්, කාමිනියකගේ විලාශය වර්ණනා කළහ;
සිංහල සාහිත්යොන්තිය අපේක්ෂා කර
උන්වහන්සේ මෙසේ කවි රචනයට පටන් ගැනීම අන්ය කවීන්ට ද රුකුල් වී ය” (එකතු කළ කෘති 306 පිටුව)
සාහිත්යකරුවෙකු
වශයෙන් උන්වහන්සේ තමා වටා ගොඩ නැගුන සිවිල් බන්ධන, සංස්කෘතික තාප්ප හා සදාචාරාත්මක ප්රවාදයන් නිදහසේ
බිඳ දැමූහ. උන්වහන්සේ සම්බන්ධයෙන් අම්මා මා සමග කී ජනකතා නිර්මාණකරුවෙන්ගේ කතා තුළ
මට හමුවන්නේ, සම්භාව්ය
සාහිත්ය කඩතුරාවෙන් වසා දැමූ සැබෑ තොටගමුවේ රාහුල හිමියන්ගේ චරිත ලක්ෂණ බවට මම
විශ්වාස කරමි.
මහා
සාහිත්යකරුවෙකු බවට පත්වුවද රාහුල හිමියන්ගේ ළමා කාලය පිළිබඳව තොරතුරු අප්රකටය.
ඒ පිළිබඳව ජනප්රවාද දෙකක් අම්මා මට කියා ඇත. ඉන් එක් ජනප්රවාදයකට අනුව රාහුල
හිමි යනු, උණ්වහන්සේගේ
ගුරු හාමුදුරුවන් වූ වීදාගම මෛත්රී මහනාහිමි මහපාරෙන් අහුලාගත් කොළුවෙකි.
දිනක්
වීදාගම මහනාහිමියන් සිය අන්තේවාසිකයන් සමග ගමනක් යමින් සිටියහ. එක්තරා වෙල් යායක්
අසලින් වැටුනු මාර්ගයයක් ඔස්සේ ගමන් කරමින් සිටි උන්වහන්සේට වක්කලමක බිලීබාමින්
සිට කුඩා දරුවෙකු දක්නට ලැබී ඇත.
“බලන්න
අපෙ හාමුදරුවෙනේ අර කොල්ලා මේ අටවක පෝය දවසෙත් කරන පව්කාරකම්වල හැටි!” ඒ දර්ශනයෙන්
විස්සෝපයට පත් අන්තේවාසිකයා කීවේය. අන්තේවාසිකයන්ගේ ස්වභාවය කොහොමටත් එබඳුය. සිය
නායකයාගේ “නිල” ගැන හොඳින් දන්නා ඔවුහු අවස්ථාවක් ලත් විගස, තැනක් නොතැනක් නොබලා සිය නායකයා කුචු
කවති.
වීදාගම
මහ නාහිමියන් ද මේ දර්ශනයෙන් අතිශය කම්පාලවට පත්වූහ. අංගුලිමාල සොයා ගොස්, ඔහු සංසාරගත පවින් මුදවාලනු වස් මහා
කරුණා පෙරදැරිව දමනය කොට ධර්මය දේශනා කළ බුදුන් වහන්සේගේ පිළිවෙත සිහියට නඟාගෙන
ධෛර්යය වඩවාගත් උන්වහන්සේ, වලක්කමේ
බිලීබාන හත් හැවිරිදි ගැටයා වෙත, එඩිතරව අභිමුඛ වූහ. ජන සාහිත්යයට අනුව උන්වහන්සේ සිය පළමු පැනය මෙසේ
කවියට නඟා ඇත.
“ළමයෝ
නොදන්නෙ ද අද අටවක නේද?”
කුඩා
රාහුල දරුවා ඊට කවියෙන්ම මෙසේ පිළිතුරු දී ඇත.
“නෑ එක
වකයි එය ඔබ හට නොපෙනේද?”
ඔහු
දක්වා ඇත්තේ සිය බිලීකටුවයි. “වක” යන්නට නැවුනු යන අර්ථය දේ. බිලී කටුව නැවී ඇති
හෙවත් වක ගැසුනු උපකරණයකි. ඔහු ඉන් අදහස් කරන ලද්දේ බිලී කටුවේ බොහෝ වකයන් නොමැති
බවත්, ඇත්තේ එක්
වකයක් පමණක් බවත්ය. දරිද්රතාව උරුම කරගත් කුසගින්නේ පෙළෙන මිනිසාගේ දහම, කුසපිරුණු පණ්ඩිතමානී උගතුන්ගේ
දහමෙන් වෙනස් බවට ජනකතාකරු ප්රබල උත්ප්රාසයකින් යුත් ව්යාංගාර්ථයකින් පෙන්වා දී
ඇත්තේ එලෙසිනි.
කොල්ලාගේ
පිළිතුරෙන් නොසතුටට පත් මහ නා හිමි මෙසේ විමසා ඇත.
“කොල්ලෝ අටවක දා මෙහෙම පව් කරලා කොයි
වල යන්නද හිතාගෙන ඉන්නේ?”
වල යනු
ලෝකය යන්නට සමාන පදයකි. ඒ අනුව මහ නා හිමි අදහස් කරන ලද්දේ “කොයි ලෝකේ යන්නද?”
යන්නයි. බෞද්ධ පිළිගැනීමට අනුව අපායද
ලෝකයකි. සාමාන්ය ව්යවහාරයේ දී “කොයි ලෝකේ යන්නද?” යන්නෙහි ඒකායන ව්යාංගාර්ථය වන්නේ “අපායට තමයි
යන්න වෙන්නේ!” යන්නයි.
“මේක
හෙළ වල. මේ වලේ නැත්තං මං පහළ වලට යනවා!” යැයි කොල්ලා උත්තර දී ඇත.
ඔහු
නැවතත් එයින් හඟවන්නේ තමන් කරමින් සිටි කාර්යයයි. වල යනුවෙන් ඔහු අදහස් කළේ
වක්කලමයි.
“මේ
වලෙන් මාළුවෙක් බා ගන්න බැරි වුනොත් අනෙක් වක්කලම කරා යන” බව ඔහුගේ ප්රකාශයේ
අර්ථයයි.
දරුවාගේ
තියුණු බුද්ධිය පිළිබඳව පැහැදුන් මහනාහිමි ඔහු නම් නිසැකවම මහන කිරීමට සුදුසු කුල
දරුවෙක් බවට තීරණය කර ඇත.
ඒ අනුව,
බුදුන් අනුයමින් මේ දරුවා මහන කිරීමට
ඔහුගේ දෙමාපියන්ගෙන් අවසර ගැනීමට වීදාගම මෛත්රී හිමි, දරුවාගේ මව්පියන් හමුවීමට තීරණය කරයි.
මහ නා
හිමියන්ට තරුණ වැන්දඹක් වූ මේ දරුවාගේ මව හමුවීම පිළිබඳ කතාව මීටත් වඩා රසවත්ය.
No comments:
Post a Comment